• Slajd4.png
  • slajd1.png
  • Slajd2.png
  • Slajd3.png

Jak przygotować tekst do składu? Część 1.

 

Dla każdego, kto nie miał okazji obserwować lub brać udziału w procesie składania publikacji jest to trudne pytanie. Bardzo często, chcąc pomóc i przysłać tekst „ładny”, wstępnie opracowany, autorzy nieświadomie dodają pracy i sobie, i edytorowi. Równocześnie jest to zagadnienie na tyle rozbudowane (paradoksalnie: składające się z samych detali), że trudno za każdym razem odsyłać tekst do poprawy z listą błędów, których część i tak pozostanie niedopowiedziana bądź niezrozumiana. Stąd też pomysł tego artykułu. Mam nadzieję, że pomoże on obu stronom, usprawni współpracę i przestrzeże przed zbędnymi zabiegami.

Naturalnie każdy edytor ma swoje upodobania i zwyczaje, więc niektóre aspekty - zwłaszcza te związane z formatowaniem - są kwestią bardziej indywidualną, więc chcę zaznaczyć, że piszę z własnej perspektywy.

Co więcej - żeby nie przerażać ilością tego materiału - część z tych rzeczy jest naturalnie dopracowywana przez samych autorów lub na etapie korekty, jednak w przypadku pracy zbiorowej pewne rzeczy mogą się różnić, jeśli nie zostały uwzględnione w wymogach edytorskich. Warto to skontrolować.

 

I. Ujednolicenie tekstu

...to dostosowanie go do przyjętych standardów. Niewielka część tych zasad jest ustanowiona formalnie przez Radę Języka Polskiego, wiele rozwiązań jest przyjętych zwyczajowo. Nieraz występuje kilka równoprawnych wariantów, jednak w ramach jednej publikacji zawsze stosuje się jedno wybrane rozwiązanie.

Dobór kroju i rozmiaru czcionek, interlinie, rozmiar marginesów czy wcięć nie są bardzo istotne - zazwyczaj i tak ulegają zmianom. Ważne jest, żeby tekst był przejrzysty: edytor powinien móc łatwo się zorientować w podziale akapitów, gdzie są wyróżnione cytaty (mniejsza czcionka, większe światło przed i po, wcięcie całego akapitu), tytuły rozdziałów i podrozdziałów (pogrubienie, zwiększanie czcionki; najlepiej nie stosować dla całości drukowanych liter). Najbardziej zajmujące są drobiazgi - jeśli są one dopilnowane, skład idzie sprawnie. Owe drobiazgi to:

 

1. Przypisy

W tej kwestii panuje duża różnorodność, a każdy autor twierdzi, że jego wersja to ta najwłaściwsza. Należy jednak pamiętać, żeby ilość i kolejność elementów wszędzie była taka sama. Spójność dotyczy też formy zapisu autora, wyróżniania tytułu (najczęściej kursywą), interpunkcji i doboru znaku dzielącego m. in. zakres stron (powinien on być taki sam, jak przy pozostałych przypadkach tej funkcji, zarówno w przypisach, jak i w tekście - szczegółowo omawiam to później).

 

2. Skróty

Znów mamy tu dowolność. W tekście głównym można wybrać co nam bardziej odpowiada, przy czym znów należy być konsekwentnym - i dotyczy to wszystkich najpopularniejszych skrótów, jak m.in., np., tzn. tzw., pt., tj., itp., itd., ale także r., w., n.e., tys., mln, mld, n.p.m., p.p.m. W przypisach raczej unika się pełnych form, natomiast trzeba przypilnować jednolitego stosowania skrótów polskich albo łacińskich.

 

3. Dywiz / półpauza / pauza, czyli odpowiednio - / – / —

Dywiz stosuje się bez spacji, wewnątrz wyrazów: między przymiotnikami, równorzędnymi rzeczownikami, w podwójnym nazwisku lub nazwie, w niektórych skrótach, wyrazach złożonych z liczby zapisanej cyfrowo albo w wyrażeniach, w których występują wyrazy złożone różniące się pierwszym członem;

np.: Pani Nowak-Kowalska, zwana herod-babą, na 20-lecie firmy Kowalski i s-ka założyła czarno-białą sukienkę, by wzbudzić zazdrość krótko- i długonogich dam z Warszawy-Śródmieścia.

Pauza i półpauza pełnią funkcję myślnika i stosuje się je zamiennie (jednak jednolicie w obrębie publikacji), oddzielając od wyrazów spacjami. Stosuje się go jako znak przestankowy, przed kwestiami dialogu i w wyliczeniach;

np. – Dywiz czy... – zawahał się – półpauza?

Pomiędzy liczbami (jako ‘od... do...’ lub ‘mniej więcej’) można zastosować zarówno dywiz, jak i myślnik (bez spacji z obu stron).

np. W dniach 14-16 listopada będzie około 5-7 stopni. / W dniach 14–16 listopada będzie około 5–7 stopni.

To niestety nie koniec zabawy z opracowaniem tekstu, ciąg dalszy nastąpi! ;)

 

Izabela Pisarek

Używamy technologi ciasteczek aby ulepszyć działanie naszej strony i Twoje wrażenie o niej, kiedy z niej kożystasz. Ciasteczka umożliające podstawowe działanie stony, zostały już wysłane. Aby dowiedzieć się więcej o technologi ciasteczek, zobacz naszę Politykę Prywatności.

Akceptuje ciasteczka z tej strony.