Człowiek w działaniu. Perspektywa międzykulturowa 2025, Język i literatura, Kultura i sztuka, Nowości

Część teoretyczna książki została opracowana z dużą dbałością o precyzję pojęciową. Autorka nie tylko referuje kluczowe założenia teorii ukierunkowania regulacyjnego, lecz także umiejętnie rekonstruuje jej genezę, relacje z teorią rozbieżności Ja oraz późniejsze rozszerzenia (m.in. pojęcie zero state czy związek z trybem regulacyjnym). Na uwagę zasługuje również krytyczna wrażliwość autorki: teoria Higginsa nie jest tu traktowana dogmatycznie, lecz poddawana refleksji w kontekście jej ograniczeń w badaniach międzykulturowych, zwłaszcza tam, gdzie relacje społeczne i normy kulturowe mają charakter konstytutywny dla działania jednostki. Empiryczny trzon pracy – międzykulturowy eksperyment terenowy inspirowany klasycznym paradygmatem Columbia Coffee Mug – stanowi istotny wkład metodologiczny. Dobrosz pokazuje, że efekt zgodności regulacyjnej ma charakter ponadkulturowy, ale jego funkcjonowanie nie jest mechaniczne. Szczególnie cenne są wyniki wskazujące na kompensacyjną rolę kultury: w sytuacjach niedopasowania między indywidualnym ukierunkowaniem a wymogami zadania, kontekst kulturowy może przejmować funkcję „regulatora”, umożliwiając skuteczne działanie. W ten sposób autorka proponuje odejście od uproszczonych klasyfikacji kultur jako „promocyjnych” lub „prewencyjnych” na rzecz analizy lokalnych konfiguracji wsparcia i ograniczeń.

dr hab. Mariusz Wszołek